Klasa bez granic – sieć nauczycieli pracujących z uczniami z doświadczeniem migracji

Polska szkoła staje się coraz bardziej różnorodna kulturowo i językowo. Uczniowie z doświadczeniem migracji są dziś stałym elementem wielu społeczności szkolnych, a nauczyciele – niezależnie od nauczanego przedmiotu – coraz częściej stają przed potrzebą dostosowania swoich metod pracy do zróżnicowanych potrzeb uczniów.

Wyniki najnowszego raportu Centrum Edukacji Obywatelskiej (CEO) i Fundacji IRC pokazują, że w roku szkolnym 2025/2026 do polskiej szkoły uczęszczało 246 tys. uczniów-cudzoziemców. To blisko 9 tys. więcej niż w roku szkolnym 2024/2025. Stanowią oni obecnie 5% wszystkich uczniów. Pomorskie, jako region północny, również doświadcza tych zmian. Odsetek uczniów-cudzoziemców (w tym z Ukrainy) jest wyższy w województwach zachodnich i północnych niż w rejonach centralnych i wschodnich Polski.

Różnorodność szkolnych społeczności jest ogromną wartością, ale stawia również przed nauczycielami nowe wyzwania. Należą do nich między innymi:

• bariera językowa – rozwijanie języka edukacji szkolnej, rozumienie poleceń i treści przedmiotowych oraz codzienna komunikacja;
• integracja i budowanie relacji – przeciwdziałanie izolacji, stereotypom i wykluczeniu oraz tworzenie bezpiecznej i wspierającej grupy rówieśniczej;
• wsparcie emocjonalne – uwzględnianie doświadczeń migracji, zmiany środowiska, rozłąki czy stresu adaptacyjnego;
• zróżnicowany poziom edukacyjny – praca z uczniami o różnych doświadczeniach szkolnych, programach nauczania i poziomie przygotowania;
• indywidualizacja procesu nauczania – dostosowanie metod, materiałów i sposobów oceniania do zróżnicowanych potrzeb uczniów;
• współpraca z rodzicami i opiekunami – pokonywanie barier językowych i kulturowych oraz wspieranie rodzin w poznawaniu polskiego systemu edukacji;
• budowanie szkoły otwartej na różnorodność – tworzenie przestrzeni, w której każdy uczeń może czuć się zauważony, bezpieczny i ważny.

Właśnie na te wyzwania odpowiada sieć współpracy „Klasa bez granic” – przestrzeń wymiany doświadczeń, praktycznych rozwiązań i wzajemnego wsparcia dla nauczycieli pracujących w coraz bardziej zróżnicowanych klasach.

Cele sieci:

• wymiana doświadczeń i dobrych praktyk związanych z pracą z uczniami z doświadczeniem migracji;
• rozwijanie kompetencji międzykulturowych oraz umiejętności dydaktycznych i wychowawczych u nauczycieli;
• poznawanie praktycznych metod i narzędzi wspierających uczniów wielojęzycznych i wielokulturowych;
• poszukiwanie skutecznych sposobów wspierania integracji, dobrostanu i sukcesu edukacyjnego uczniów;
• rozwijanie umiejętności indywidualizacji i dostosowywania procesu nauczania do potrzeb uczniów z różnymi doświadczeniami edukacyjnymi;
• wzmacnianie współpracy nauczycieli, wychowawców, pedagogów, psychologów i innych osób pracujących na rzecz uczniów;
• budowanie środowiska wzajemnego wsparcia, inspiracji i współpracy.

Treści spotkań:

Podczas spotkań sieci będziemy przede wszystkim dzielić się tym, co działa w praktyce. Wśród podejmowanych tematów znajdą się:

• strategie i narzędzia pracy w klasach wielokulturowych i wielojęzycznych;
• sposoby wspierania rozwoju języka polskiego jako języka edukacji szkolnej;
• edukacja międzykulturowa w codziennej pracy nauczyciela;
• budowanie relacji i integracja zespołu klasowego;
• przeciwdziałanie wykluczeniu, stereotypom i konfliktom;
• przeciwdziałanie dezinformacji, budowanie odporności społecznej w różnorodnym społeczeństwie;
• metody pracy z uczniem o zróżnicowanym poziomie edukacyjnym;
• dostosowanie materiałów, poleceń i form pracy do potrzeb uczniów z doświadczeniem migracji;
• współpraca z rodzicami i z opiekunami uczniów;
• wykorzystanie dostępnych materiałów, narzędzi i zasobów edukacyjnych;
• prezentowanie własnych rozwiązań i dobrych praktyk.

Spotkania sieci będą miały przede wszystkim praktyczny i warsztatowy charakter. Zależy nam na tym, aby uczestnicy nie tylko zdobywali wiedzę, lecz przede wszystkim wychodzili ze spotkań z konkretnymi pomysłami, materiałami i rozwiązaniami, które mogą wykorzystać następnego dnia w swojej klasie.

Zostań częścią sieci „Klasa bez granic”. Dziel się doświadczeniem. Inspiruj się. Szukaj rozwiązań. Twórzmy szkołę, w której różnorodność nie jest barierą, lecz wartością.

Na każde spotkanie obowiązuje elektroniczna rejestracja – po zalogowaniu do swojego konta w PCEN.

1. Klasa bez granic – od wyzwań do dobrych praktyk: uczniowie cudzoziemscy w naszych szkołach – 5.10.2026 r., godz. 17.00–18.30, spotkanie online – 2 godz. dydaktyczne, prowadzące: Sylwia Kilanowska-Męczykowska i Aleksandra Dobke
   Zapraszamy nauczycieli na pierwsze spotkanie sieci „Klasa bez granic”. Przyjrzymy się aktualnym przepisom dotyczącym kształcenia uczniów z doświadczeniem migracji oraz najważniejszym zmianom, które warto znać w codziennej pracy szkoły.
   Będzie to również czas na wymianę doświadczeń i dobrych praktyk – porozmawiamy o rozwiązaniach, które sprawdzają się w naszych szkołach, oraz o wyzwaniach, z którymi mierzymy się na co dzień.
   Najważniejszą częścią spotkania będzie jednak rozmowa o oczekiwaniach uczestników. Wspólnie zastanowimy się, jakich tematów, narzędzi i form współpracy potrzebujemy oraz w jakim kierunku powinna rozwijać się sieć „Klasa bez granic” w tym roku.

Warunki uzyskania zaświadczenia: 

minimum 80% obecności na spotkaniach sieci.

Odniesienie do podstawy programowej: 

praca z uczniem z doświadczeniem migracyjnym, w tym w zakresie nauczania języka polskiego jako języka obcego.

Kierunek realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2026/2027:

2. Szkoła miejscem budowania odporności społecznej – kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich i prospołecznych oraz odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych