Warkòwniô kaszëbistë. Rozskacënczi w PCEN-ie: Gramatika na ùczbie kaszëbsczégò jãzëka – w kręgu przymiotnika

Gramatyka jest jednym z bardziej wymagających obszarów edukacji kaszubskiej. W podręcznikach bywa często podporządkowana kształceniu literacko-kulturowemu i wprowadzana etapami, co nie zawsze sprzyja jej systematycznemu opanowaniu. Zdarza się, że uczniowie podejmują próby samodzielnego tworzenia wypowiedzi, zanim zapoznają się z pełnym zakresem zagadnień fleksyjnych, takich jak odmiana czasownika czy rzeczownika. Również dostępne materiały ćwiczeniowe koncentrują się niekiedy na tradycyjnych formach pracy, które nie zawsze w pełni wykorzystują potencjał komunikacyjny języka.

Podczas szkolenia uczestnicy poznają sposoby nauczania gramatyki — zwłaszcza w zakresie posługiwania się przymiotnikiem — w sposób angażujący i praktyczny.

Zaproponowane rozwiązania pokażą, jak nadać zagadnieniom gramatycznym wymiar funkcjonalny, tak aby wspierały one rozwój kompetencji komunikacyjnych uczniów.

Nauczyciele zapoznają się z różnorodnymi ćwiczeniami aktywizującymi i operacyjnymi, a także samodzielnie opracują własne zadania, które zaprezentują na forum i omówią na podstawie otrzymanej informacji zwrotnej.

Warunki uzyskania zaświadczenia: 

obecność przez min. 80% czasu trwania szkolenia.

Odniesienie do podstawy programowej: 

Szkoły podstawowe (kl. IV–VIII)

II. 7) i III. 7) Uczeń zna i rozumie struktury prostych wypowiedzi i zasady ich tworzenia: określa w usłyszanych/czytanych tekstach części mowy, rodzaje gramatyczne, przypadki gramatyczne, osoby, czasy, tryby i strony, formy stopnia wyższego i najwyższego przymiotników i przysłówków, określa części zdania, równoważniki zdania, zdania pojedyncze i złożone.

IV. Uczeń:
3) w swojej wypowiedzi nie miesza słów z języka kaszubskiego i polskiego;

10) w wypowiedziach poprawnie artykułuje głoski kaszubskie oraz poprawnie realizuje procesy fonetyczne, które zaszły w kaszubszczyźnie;

11) stosuje poprawne formy wyrazów odmiennych;

12) poprawnie akcentuje wyrazy i stosuje właściwą intonację zdaniową;

13) stosuje równoważniki zdań, zdania pojedyncze oraz zdania współrzędnie i podrzędnie złożone.

V. Uczeń:

8) stosuje poprawne formy odmiennych części mowy;

9) stosuje poznane zasady ortograficzne i interpunkcyjne; 10) stosuje równoważniki zdań, zdania pojedyncze oraz zdania współrzędnie i podrzędnie złożone.

Szkoły ponadpodstawowe

II. Kształcenie językowe. Uczeń:

1) wykazuje się wiedzą z zakresu fonetyki, fleksji, słowotwórstwa i składni;

2) odnosi się z szacunkiem do lokalnych odmian języka regionalnego;

3) stosuje w tekście zasady ortografii i interpunkcji;

4) analizuje zdania złożone współrzędnie i podrzędnie, rozpoznaje równoważniki zdań;

5) rozpoznaje temat słowotwórczy i formant w wyrazach pochodnych i wskazuje funkcje formantów w nadawaniu znaczenia wyrazom pochodnym.

W zakresie rozszerzonym: uczeń zna specyficzne właściwości języka w obrębie jego gramatyki

Kierunek realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2025/2026:

2. Szkoła miejscem edukacji obywatelskiej – kształtowanie postaw patriotycznych, społecznych i obywatelskich, odpowiedzialności za region i ojczyznę, dbałości o bezpieczeństwo własne i innych.